Theo hướng dẫn của Cục TGPL, Sở Tư pháp tỉnh Quảng Nam vừa báo cáo kết quả thực hiện Bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng vụ việc TGPL được thực hiện theo Quyết định số 11/2008/QĐ-BTP ngày 29/12/2008 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, thời gian thực hiện đánh giá từ năm 2008 đến 6/2011. Qua kết quả đánh giá cho thấy Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Quảng Nam đã làm tốt công tác đánh giá chất lượng vụ việc TGPL theo đúng qui định của Bộ tiêu chuẩn.

Từ việc tổ chức quán triệt tốt Bộ tiêu chuẩn

Thực hiện Quyết định số 11/2008/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng vụ việc TGPL, Quyết định số 32/2009/QĐ-TGPL ngày 19/11/2009 của Cục trưởng Cục TGPL hướng dẫn nghiệp vụ đánh giá và xếp loại chất lượng vụ việc TGPL, trong năm 2010 Sở Tư pháp Quảng Nam đã tổ chức được một lớp tập huấn nghiệp vụ TGPL về Bộ tiêu chuẩn nói trên cho các Cộng tác viên, Trợ giúp viên pháp lý, thành viên ban chủ nhiệm trên địa bàn tỉnh Quảng Nam với hơn 65 lượt người tham gia.

Sau Hội nghị tập huấn, chất lượng vụ việc TGPL qua từng hồ sơ đã được các Trợ giúp viên, Cộng tác viên, viên chức TGPL triển khai thực hiện tốt những nội dung cơ bản về yêu cầu, nhiệm vụ cũng như nội dung của việc đánh giá chất lượng vụ việc TGPL. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn có một số ít hồ sơ khi chuyển vào lưu trữ vẫn còn thiếu phiếu tự đánh giá hoặc có phiếu đánh giá nhưng việc đánh giá còn sơ sài.

Đến những khó khăn, vướng mắc

Việc thực hiện đánh giá chất lượng vụ việc TGPL theo quy định của Bộ Tư pháp và Cục TGPL đã được các Trợ giúp viên pháp lý và Cộng tác viên tuân thủ các đầy đủ, cơ bản nắm vững nghiệp vụ TGPL, đáp ứng được yêu cầu của người được trợ giúp. Tuy nhiên, trong quá trình đánh giá chất lượng vụ việc TGPL theo Bộ tiêu chuẩn lại gặp phải một số khó khăn vướng mắc sau:

- Việc triển khai đánh giá còn chậm do nhiều nguyên nhân khác nhau trong đó có việc một số hồ sơ do Cộng tác viên đã thực hiện xong nhưng chậm chuyển lại cho Trung tâm TGPL đánh giá và lưu trữ;

- Một số Trợ giúp viên pháp lý, Cộng tác viên chưa nắm bắt rõ về quy trình, thủ tục đánh giá chất lượng vụ việc;

- Các vụ việc do Trợ giúp viên pháp lý, Cộng tác viên tự đánh giá về chất lượng vụ việc của mình nên chưa đảm bảo tính khách quan, chưa đánh giá đúng thực trạng kết quả vụ việc;

- Thủ tục qui định tại Thông tư 81/2008/TT-BTP gồm 7 loại giấy tờ trong một bộ hồ sơ TGPL là quá rườm rà, còn gây khó khăn cho cộng tác viên tham gia tố tụng, nên trong thực tiễn nhiều Luật sư cộng tác viên tham gia tố tụng, nhưng nói rõ là thủ tục quá phiền hà nên thực hiện trợ giúp mà không đề nghị thanh toán.

- Nhiều tiêu chí trong Bộ tiêu chuẩn còn mang tính chất định tính, chưa mang tính định lượng, nên việc đánh giá tính chính xác chưa cao, mặt khác nhiều trường hợp cụ thể chưa qui định nên khó đánh giá như: ở giai đoạn sơ thẩm, phúc thẩm luật sư bảo vệ thành công, nhưng giám đốc thẩm lại  xử theo hướng ngược lại thì trường hợp này đánh giá chất lượng ở giai đoạn phúc thẩm như thế nào...

- Trong nhiều trường hợp Bản án của Tòa án không đề cập ý kiến của Luật sư cộng tác viên, Trợ giúp viên pháp lý, nên không thể xác định rõ ý kiến của họ có được Tòa án chấp nhận hay không, chấp nhận bao nhiêu,... nên cũng gây khó khăn cho việc đánh giá chất lượng vụ việc TGPL;

Những giải pháp cần quan tâm

Để nâng cao chất lượng vụ việc TGPL cần quan tâm đến các giải pháp sau:

- Quan tâm đến đội ngũ những người thực hiện TGPL, lấy chất lượng vụ việc TGPL làm tiêu chí đánh giá, có chế độ thù lao, khen thưởng kịp thời đến đội ngũ này để động viên và khích lệ;

- Tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ những người thực hiện TGPL bằng cách chuyển thể các tình huống giả định để nâng cao kỹ năng cho những người thực hiện trợ giúp pháp lý;

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường sự giám sát, chỉ đạo của các cơ quan chức năng đối với người thực hiện trợ giúp pháp lý;

- Cần nghiên cứu cơ chế khoán chế độ thù lao cho cộng tác viên là luật sư thay cho việc thanh toán cụ thể như hiện nay; thủ tục thanh toán chế độ thù lao cũng được nghiên cứu giảm bớt những tài liệu không cần thiết như qui định như hiện hành.

Hiện nay chế độ dành cho cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý còn bị thiệt thòi so với công chức một số ngành như Viện kiển sát, Tòa án, Thi hành án. Ví dụ như trang phục, chế độ phụ cấp thâm niên, phụ cấp công vụ... đến nay Trợ giúp viên vẫn chưa có qui định được hưởng, nên đề nghị Nhà nước và ngành Tư pháp cần quan tâm đến các chế độ cho đội ngũ làm công tác TGPL, có như vậy mới động viên được lực lượng này tích cực nâng cao chất lượng vụ việc TGPL.

                                                                                           Lê Hằng Vân