Năm 1997 thực hiện chủ trương của tỉnh Quảng Bình về việc trồng mía giống và mía nguyên liệu cung cấp cho Nhà máy đường, Lâm trường Bồng Lai (nay là Chi nhánh Lâm trường Bồng Lai trực thuộc Công ty TNHH Một thành viên Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình) đã đầu tư trồng mía trên địa bàn huyện Bố Trạch. Do thiếu vốn nên Lâm trường Bồng Lai nhờ 120 hộ dân ở xã Phú Định đứng ra làm thủ tục vay vốn tại Ngân hàng phục vụ người nghèo huyện Bố Trạch (nay là Phòng giao dịch huyện Bố Trạch trực thuộc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Quảng Bình) với tổng số tiền 298 triệu đồng. Sau khi được Ngân hàng giải ngân, Lâm trường Bồng Lai đã lập phiếu thu vay lại số tiền trên của 120 hộ dân. Cùng với số tiền vay tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư, số tiền trên được Lâm trường Bồng Lai chi trồng mía tại các xã Mỹ Trạch, Sơn Trạch, Vạn Trạch, Hưng Trạch và một số xã khác thuộc huyện Bố Trạch, đồng thời chi cho các hộ dân trồng và chăm sóc mía nguyên liệu. Năm 1998, hạn hán kéo dài đã làm cho cây mía chết hàng loạt, nên không có khả năng thu hồi vốn để trả cho các hộ dân thanh lý hợp đồng tín dụng với Ngân hàng. Do đến nay chưa trả được số vốn vay nên 120 hộ dân nói trên không được Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Bố Trạch cho vay vốn để phát triển sản xuất và vay vốn ưu đãi cho con em sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng.

Quá bức xúc vì bị mất quyền lợi chính đáng, trong các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND tỉnh Quảng Bình trước và sau các kỳ họp HĐND tỉnh khóa XV và mới đây, trong cuộc tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ 2 HĐND tỉnh khóa XVI, cử tri xã Phú Định đã liên tục kiến nghị tỉnh xem xét việc xóa nợ. Tại các văn bản trả lời về việc giải quyết kiến nghị của cử tri Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh và của Công ty TNHH Một thành viên Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình đều thừa nhận việc Lâm trường Bồng Lai vay lại tiền của các hộ dân đã vay từ Ngân hàng như cử tri phản ánh. Điều đáng nói là trong các văn bản trả lời kiến nghị của cử tri, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh không trả lời rõ trường hợp này có đủ điều kiện để xóa nợ theo Quy chế cho vay của Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam hay không. Công ty TNHH Một thành viên Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình cũng không trả lời rõ là sẽ trả khoản nợ này hay không. Trong khi UBND tỉnh yêu cầu 2 đơn vị này trả lời kiến nghị của cử tri thì các đơn vị này lại đề nghị Thường trực HĐND tỉnh và UBND tỉnh tổ chức họp, chỉ đạo các ngành chức năng để giải quyết dứt điểm vụ việc. Với đề nghị này, vấn đề đặt ra là các ngành chức năng nào liên quan đến vụ việc phải tham gia cuộc họp để giải quyết; tham gia giải quyết vấn đề gì, hòa giải, đàm phán, buộc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh làm thủ tục xóa nợ hay buộc Công ty TNHH Một thành viên Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình phải trả nợ cho các hộ dân để họ trả nợ cho Ngân hàng?

Tất cả các hướng giải quyết nêu trên đều không thể thực hiện và không được phép thực hiện vì cả Thường trực HĐND tỉnh và UBND tỉnh đều không có thẩm quyền quyết định về vấn đề này. Bởi lẽ, vụ việc mà cử tri xã Phú Định phản ánh và kiến nghị giải quyết là một quan hệ dân sự, không phải là quan hệ hành chính trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Ở đây gồm hai quan hệ: hợp đồng tín dụng (vay tài sản) giữa 120 hộ dân với Phòng giao dịch Bố Trạch của Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Quảng Bình và hợp đồng vay tài sản giữa Lâm trường Bồng Lai với các hộ dân xã Phú Định. Theo quy định của Bộ luật Dân sự thì các chủ thể dân sự có quyền tự do cam kết, thỏa thuận trong việc xác lập quyền, nghĩa vụ dân sự; cam kết, thỏa thuận hợp pháp có hiệu lực bắt buộc thực hiện đối với các bên; các bên phải nghiêm chỉnh thực hiện nghĩa vụ dân sự của mình và tự chịu trách nhiệm về việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Khi một bên không thực hiện, thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình thì bên có quyền lợi bị xâm phạm có quyền yêu cầu Tòa án nhân dân giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Như vậy, ở vụ việc này nếu không thuộc trường hợp được xóa nợ theo Quy chế cho vay tín dụng của Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam thì các hộ dân phải chủ động thực hiện quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bên vay phải trả tiền mà không có bất kỳ cơ quan, tổ chức nào có quyền can thiệp vào quan hệ dân sự.

Mặt khác, mặc dù Công ty TNHH Một thành viên Lâm Công nghiệp Bắc Quảng Bình là doanh nghiệp nhà nước thuộc sự quản lý của UBND tỉnh Quảng Bình; tuy nhiên, khác với trước đây, các quy định hiện nay đã có sự tách bạch giữa hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước với hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan chủ quản, nhất là khi đã chuyển sang loại hình doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Với số vốn của nhà nước giao, các doanh nghiệp tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong hoạt động sản xuất, bình đẳng với các loại hình doanh nghiệp khác và tự chịu trách nhiệm với các chủ thể khác trong quan hệ kinh doanh thương mại và quan hệ dân sự. Do đó, khi phải thực hiện nghĩa vụ với chủ thể khác trong quan hệ kinh doanh không thể đùn đẩy trách nhiệm hoặc ỷ thế vào cơ quan chủ quản.

Theo quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức HĐND và UBND thì công dân có quyền tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước và xã hội, có quyền kiến nghị với các cơ quan chức năng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm thực hiện các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Đại biểu HĐND có trách nhiệm thu thập và phản ánh ý kiến, kiến nghị của cử tri đến HĐND và cơ quan nhà nước hữu quan ở địa phương. Tuy nhiên, không phải cứ máy móc thu thập mọi ý kiến mà chỉ thu thập những kiến nghị liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội trong quan hệ giữa nhà nước với nhân dân. Các phản ánh liên quan đến các tranh chấp có cơ chế giải quyết riêng (hòa giải, trọng tài, xét xử - tư pháp) mà không thông qua con đường giải quyết kiến nghị của cơ quan dân cử. Do đó, lẽ ra khi tiếp xúc cử tri với loại ý kiến nêu trên ĐB HĐND phải giải thích cho cử tri biết để thực hiện quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

Theo Phạm Bình - Báo Đại Biểu Nhân Dân

• 20/02/2012 - Sở Tư pháp Quảng Nam triển khai dùng thử nghiệm phần mềm quản lý lý lịch tư pháp
• 17/02/2012 - Hiệu quả từ một trang tin điện tử Phòng Tư pháp
• 15/02/2012 - Một số điểm mới đáng lưu ý đối với công chức cấp xã
• 10/02/2012 - Quảng Nam với kết quả sau 05 năm thi hành Luật Trợ giúp pháp lý
• 10/02/2012 - Quế Sơn, Duy Xuyên Ban hành Kế hoạch công tác theo dõi thi hành pháp luật năm 2012

• 09/02/2012 - Sửa đổi đồng bộ Hiến pháp 1992: Tạo động lực phát triển mới
• 08/02/2012 - Đăng ký khai sinh chưa chặt chẽ
• 07/02/2012 - Lễ kỷ niệm 15 năm tái lập tỉnh Quảng Nam và đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh
• 06/02/2012 - Giá trị pháp lý của ký nháy, ký tắt
• 06/02/2012 - Cải cách tư pháp theo mô hình tố tụng nào?